Mái chợ truyền thống hỏng nhanh vì phải chịu cả nắng nóng, mưa lớn và nước muối, nước rửa ở khu bán cá thịt. Tôn thép rỉ từ chân vít và mép tấm rồi dột, mùa nắng thì hấp nhiệt làm chợ ngột ngạt. Khi cải tạo, nên lợp tôn nhựa PVC/ASA 5 sóng dày 3 mm (không rỉ, giảm nóng 6 – 8°C, giảm tiếng mưa khoảng 80%), xen tấm lấy sáng cho lối đi, chừa khe thông gió ở nóc và dùng máng xối nhựa cỡ lớn. Thay mái theo từng dãy để chợ vẫn họp.
Xem nhanh
1. Chợ truyền thống đang ở đâu?
Theo Bộ Công Thương, cả nước có hơn 8.000 chợ, khoảng 76% là chợ nông thôn. Phần lớn là chợ hạng III (hơn 86%), loại chợ nhỏ mà hạ tầng thường yếu và xuống cấp. Nhiều nhà lồng chợ xây từ những năm 1990 – 2000, mái tôn thép đã qua hai, ba chục mùa mưa.

Người bán ở chợ thường kể cùng mấy chuyện: trưa nắng thì nóng hầm, mưa to thì ồn không nghe khách nói, mưa dầm thì dột ngay chỗ bày hàng. Khu bán cá, bán thịt thì mái và xà gồ rỉ đỏ trước tiên.

2. Vì sao mái chợ hỏng nhanh hơn mái nhà?
- Nước muối, nước đá, nước rửa ở khu bán cá, hải sản, thịt bốc hơi cả ngày. Hơi ẩm mặn đọng dưới mái làm tôn thép, vít và xà gồ rỉ.
- Mái dài, độ dốc thấp: nhà lồng chợ rộng, nước mưa chảy xa, chỗ chồng tấm và máng xối hay ứ nước.
- Ít người bảo trì: mái chợ thuộc ban quản lý, thường chỉ sửa khi đã dột nặng.
- Nắng hấp từ mái tôn thép: nhà lồng ít vách, không trần, người bán ngồi ngay dưới mái suốt buổi.


3. Chọn vật liệu cho từng khu của chợ
| Khu | Vấn đề chính | Nên dùng |
|---|---|---|
| Khu cá, hải sản, thịt | Ẩm mặn, rỉ nhanh | Tôn nhựa PVC/ASA 5 sóng 3 mm, vít có nắp chụp nhựa |
| Khu rau, trái cây, hàng khô | Nóng, dột | Tôn nhựa 5 hoặc 6 sóng |
| Lối đi chính | Tối | Xen tấm lấy sáng giữa các tấm tôn nhựa |
| Cổng chợ, mái đình chợ | Cần dáng mái truyền thống | Ngói nhựa hoặc ngói âm dương, nhẹ, không vỡ |
| Ki-ốt quanh chợ, mái hiên | Nắng chiều, mưa tạt | Tôn nhựa, máng xối nhựa nhỏ |
Tôn nhựa PVC/ASA Santiago có lớp ASA phủ mặt trên chịu nắng, mặt dưới là PVC nên không rỉ khi gặp hơi mặn. Thử nghiệm của Santiago đo được nhiệt độ dưới mái tôn nhựa thấp hơn tôn thép 6 – 8°C, tiếng mưa giảm khoảng 80%.

4. Ánh sáng và thông gió
- Xen tấm lấy sáng theo dọc lối đi, khoảng 1 tấm lấy sáng cho 6 – 10 tấm tôn tùy độ sâu của nhà lồng. Không đặt tấm lấy sáng ngay trên quầy hàng tươi để tránh nắng chiếu thẳng.
- Khe thông gió ở nóc hoặc mái hai tầng (mái chồng diêm): hơi nóng và hơi ẩm bốc lên thoát ra ngoài, không đọng dưới mái.
- Đầu hồi nhà lồng nên để thoáng hoặc làm lam gió, không bít kín.

5. Máng xối và thoát nước
Nhà lồng chợ rộng nên lượng nước mưa đổ về máng rất lớn. Máng nhỏ sẽ tràn, nước đổ thẳng xuống lối đi.
- Dùng máng xối nhựa PVC cỡ lớn (250.000 đ/m) cho mái dài trên 15 m, phễu thu Ø114 hoặc Ø140.
- Máng nhựa không rỉ, hợp với khu cá thịt, nơi máng tôn thép hay mục đáy.
- Ống thoát dẫn xuống rãnh, không xả ra lối đi hay khu bày hàng.

6. Ví dụ: tính vật tư cho nhà lồng chợ 24 × 48 m
Nhà lồng 2 mái, bề ngang 24 m, dài 48 m, độ dốc 15%:
- Chiều dài theo dốc mỗi mái: 12 m × 1,011 ≈ 12,14 m. Tổng chiều dài tấm cho cả 2 mái tính theo bề ngang 24 m ≈ 24,3 m.
- Diện tích mái ≈ 24,3 × 48 ≈ 1.165 m². Tôn nhựa 5 sóng khổ hữu dụng 1 m, nên 1 m dài phủ 1 m²: cần khoảng 1.165 m, cộng 3% hao hụt ≈ 1.200 m.
- Vít có nắp chụp: 4 – 5 bộ/m², khoảng 4.700 – 5.800 bộ.
- Tiền tôn (3 mm, 195.000 đ/m): khoảng 234 triệu đồng, chưa tính úp nóc, máng xối, tấm lấy sáng và công.
Đây là ước tính để lên dự toán. Gửi bản vẽ thật cho Santiago để chia tấm theo đúng chiều dài từng mái.

7. Thay mái mà chợ vẫn họp
- Chia theo dãy: làm từng dãy 6 – 12 m, che bạt tạm dãy đang thi công, tiểu thương chuyển sang dãy bên cạnh vài ngày.
- Làm vào mùa khô và ngoài giờ họp chợ (chiều, tối) cho phần tháo mái cũ.
- Kiểm tra xà gồ trước: xà gồ thép đã rỉ mỏng thì thay; khoảng cách xà gồ cho tôn nhựa dưới 700 mm, đẹp nhất 660 mm.
- Cắt tấm sẵn theo chiều dài mái tại nhà máy, giao tới chợ, cẩu lên lợp ngay, không để tấm nằm lâu ở bãi.


8. Bảo trì mái chợ
- Sau mỗi phiên chợ lớn, mùa mưa: dọn rác nhẹ, túi nilon trên mái và trong máng.
- 6 tháng một lần kiểm tra vít, nắp chụp, mép chồng tấm khu cá thịt.
- Xịt rửa mái khu hàng tươi bằng nước sạch khi bám bẩn.

9. Hỏi giá, đặt hàng
Tôn nhựa PVC/ASA 5 sóng: 175.000 đ/m loại 2,5 mm, 195.000 đ/m loại 3 mm (1 m dài phủ 1 m²). Máng xối nhựa cỡ lớn 250.000 đ/m. Đơn từ 40 m miễn phí vận chuyển, giao 1 – 3 ngày từ khi nhà máy nhận đơn, bảo hành 10 năm. Ban quản lý chợ, nhà thầu gửi bản vẽ mái qua Zalo để Santiago chia tấm và lập bảng vật tư.
10. Câu hỏi thường gặp
Mái chợ truyền thống nên lợp tôn gì?
Nên lợp tôn nhựa PVC/ASA 5 sóng dày 3 mm: không rỉ ở khu cá thịt, giảm nóng 6 – 8°C, giảm tiếng mưa khoảng 80%. Cổng chợ, mái đình chợ có thể dùng ngói nhựa.
Vì sao mái chợ khu bán cá rỉ nhanh?
Nước muối, nước đá, nước rửa bốc hơi cả ngày, đọng dưới mái làm tôn thép, vít và xà gồ rỉ, bắt đầu từ chân vít và mép tấm.
Nhà lồng chợ 24 × 48 m cần bao nhiêu tôn?
Với độ dốc 15%, diện tích mái khoảng 1.165 m², cần khoảng 1.200 m tôn nhựa 5 sóng tính cả hao hụt và 4.700 – 5.800 bộ vít.
Làm sao cho chợ sáng mà không nóng?
Xen tấm lấy sáng dọc lối đi, không đặt trên quầy hàng tươi, và chừa khe thông gió ở nóc để hơi nóng thoát ra.
Thay mái chợ có phải đóng cửa chợ không?
Không cần. Chia theo từng dãy 6 – 12 m, làm phần tháo mái ngoài giờ họp chợ, tiểu thương chuyển sang dãy bên cạnh vài ngày.
Sản phẩm phù hợp
- Tôn nhựa PVC/ASA 5 sóng: 175.000 đ/m (2,5 mm), 195.000 đ/m (3 mm). Sóng cao 32 mm, khổ hữu dụng 1.000 mm
- Máng xối nhựa PVC: 165.000 – 250.000 đ/m. Máng lớn cho mái dài
Có thể bạn quan tâm
- Lợp xen tấm lấy sáng trong mái tôn nhựa
- Máng xối nhựa lớn cho nhà xưởng
- Tôn chống ồn: tôn nhựa giảm tiếng mưa bao nhiêu?
Nguồn: Bộ Công Thương: cả nước hơn 8.000 chợ, khoảng 76% chợ nông thôn, chợ hạng III hơn 86% (Tuổi Trẻ, Tạp chí Công Thương, 2025); Ảnh tư liệu Wikimedia Commons: Bahnfrend (CC BY-SA 4.0), Chainwit. (CC BY 4.0), Daderot (CC0); Số liệu chống nóng, chống ồn, quy cách tôn nhựa: Tôn Ngói Nhựa Santiago.
Cập nhật 21/11/2026. Hỏi giá, đặt hàng: miền Bắc 0911 174 028, miền Trung 0988 578 188, miền Nam 0935 391 495.
